ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาประเทศไทยเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ “การขนส่งระบบราง” ที่ถูกยกระดับให้เป็นกลไกสำคัญในการลดต้นทุนโลจิสติกส์ เพิ่มประสิทธิภาพ และเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว
ในบทความนี้ Kiattana Transport จะพาไปเจาะลึก อนาคตของการขนส่งทางรางและขนส่งรถไฟในไทย พร้อมวิเคราะห์โอกาสสำคัญที่ภาคโลจิสติกส์และภาคธุรกิจที่ไม่ควรมองข้าม
การขนส่งระบบราง คือ การขนส่งสินค้าและผู้โดยสารผ่านโครงข่ายทางรถไฟโดยใช้รถไฟเป็นพาหนะหลัก ไม่ว่าจะเป็นรถไฟรางคู่ รถไฟบรรทุกสินค้า รถไฟเชื่อมท่าเรือ รถไฟข้ามแดน หรือรถไฟความเร็วสูง ระบบรางถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านโลจิสติกส์ที่มีประสิทธิภาพสูง เหมาะกับการขนส่งสินค้าปริมาณมากในระยะทางไกล
สำหรับภาคธุรกิจการทำความเข้าใจระบบขนส่งทางรางไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะระบบรางสามารถช่วยลดต้นทุนโลจิสติกส์ต่อหน่วย เมื่อเทียบกับการขนส่งทางถนน สามารถเพิ่มความเสถียรของซัพพลายเชน ลดความเสี่ยงจากปัญหาการจราจร ราคาน้ำมันผันผวน และอุบัติเหตุ รองรับการขยายตลาดทั้งในประเทศและการค้าชายแดนตอบโจทย์ ESG และความยั่งยืนด้วยการลดปล่อยคาร์บอนต่อการขนส่งหนึ่งครั้ง
ปัจจุบันโครงสร้างการขนส่งของประเทศไทยยังพึ่งพาการขนส่งทางถนนเป็นหลัก ส่งผลให้ต้นทุนโลจิสติกส์ของประเทศอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับหลายประเทศ ภาครัฐจึงผลักดันนโยบายเพิ่มสัดส่วนการขนส่งระบบรางอย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นรถไฟทางคู่ รถไฟความเร็วสูง รถไฟเชื่อมท่าเรือ นิคมอุตสาหกรรม ด่านชายแดน รวมถึงระบบรางเชื่อมโยงประเทศเพื่อนบ้าน เช่น กลุ่ม CLMV และจีน
เป้าหมายสำคัญคือการเปลี่ยนโครงสร้างโลจิสติกส์จากถนนเป็นหลัก สู่ “ราง + ถนน + เรือ” อย่างสมดุลและยั่งยืน เพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาว
การขนส่งรถไฟ สามารถขนสินค้าได้ครั้งละจำนวนมาก ใช้พลังงานต่อหน่วยต่ำกว่ารถบรรทุก ทำให้ต้นทุนต่อกิโลเมตรถูกกว่า เหมาะกับสินค้าอุตสาหกรรม วัตถุดิบ สินค้าเกษตร และสินค้าเน้นปริมาณมากที่ต้องการควบคุมต้นทุนระยะยาว
โรงงานนิคมอุตสาหกรรม และศูนย์กระจายสินค้า DC (Distribution Center) ต้องการระบบขนส่งที่มีเสถียรภาพและสามารถวางแผนล่วงหน้าได้ ซึ่งการขนส่งระบบรางตอบโจทย์มากกว่าขนส่งทางถนนในระยะยาว
การขนส่งทางรางปล่อยก๊าซคาร์บอนต่ำ ช่วยให้ภาคธุรกิจสอดคล้องกับแนว ESG, Carbon Credit และนโยบาย Net Zero ซึ่งกำลังเป็นปัจจัยสำคัญในการค้าระหว่างประเทศ
การพัฒนาการขนส่งทางรางของไทยได้รับการสนับสนุนจากกฎหมายและแผนยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่
พระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นกฎหมายหลักที่กำหนดบทบาทและโครงสร้างการบริหารของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) มุ่งเน้นพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระบบรางเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วม และยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในการขนส่ง
สาระสำคัญที่เกี่ยวข้องกับขนส่งรถไฟและการขนส่งทางราง ได้แก่
กฎหมายฉบับนี้ถือเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจในการใช้ ขนส่งรถไฟ เป็นส่วนหนึ่งของซัพพลายเชน
แผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมของประเทศ เป็นแผนระยะยาวที่มุ่งเน้นการลงทุนระบบคมนาคมอย่างครบวงจร โดยให้ความสำคัญกับการขนส่งระบบรางเป็นลำดับต้น ๆ เพื่อลดการพึ่งพาการขนส่งทางถนน หัวใจสำคัญของแผนนี้ ได้แก่
ผลลัพธ์คือการเพิ่มประสิทธิภาพ ขนส่งทางราง ให้สามารถรองรับปริมาณสินค้าได้มากขึ้น ลดระยะเวลาและต้นทุนโลจิสติกส์ของภาคธุรกิจ
นโยบายลดต้นทุนโลจิสติกส์แห่งชาติ มีเป้าหมายหลักในการลดสัดส่วนต้นทุนโลจิสติกส์ต่อ GDP ของประเทศ โดยส่งเสริมให้ภาคธุรกิจหันมาใช้การขนส่งระบบราง และการขนส่งรูปแบบผสม (Multimodal Transport) แนวทางสำคัญของนโยบายนี้ เช่น
นโยบายดังกล่าวช่วยให้ การขนส่งรถไฟ กลายเป็นทางเลือกหลักของภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจส่งออกในระยะยาว
แผนยุทธศาสตร์ Thailand 4.0 มุ่งยกระดับเศรษฐกิจไทยสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม เทคโนโลยี และอุตสาหกรรมมูลค่าสูง ซึ่งจำเป็นต้องมีระบบโลจิสติกส์ที่มีประสิทธิภาพ ในขณะที่โครงการ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ได้วาง การขนส่งระบบราง เป็นหัวใจสำคัญของการเชื่อมโยง
โครงการรถไฟเชื่อม 3 สนามบิน และระบบรางในพื้นที่ EEC ช่วยเพิ่มศักยภาพ ขนส่งทางราง ให้รองรับการลงทุนจากต่างประเทศ และผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ของอาเซียน
กฎหมายและนโยบายเหล่านี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ภาคเอกชนในการลงทุนด้าน ขนส่งรถไฟและระบบรางในไทยเติบโตอย่างยั่งยืน ภาคธุรกิจที่เข้าใจทิศทางนโยบาย และปรับกลยุทธ์ให้สอดคล้องกับ ขนส่งรถไฟและขนส่งทางราง จะได้เปรียบทั้งด้านต้นทุน ความยั่งยืน และโอกาสทางธุรกิจในอนาคต
แม้การขนส่งระบบราง จะมีศักยภาพสูง แต่ยังมีประเด็นที่ต้องพัฒนา เช่น ความยืดหยุ่นของตารางเดินรถ, การเชื่อมต่อ Last Mile, การบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐานร่วมกันระหว่างรัฐและเอกชน, กฎหมายและระเบียบที่ต้องเอื้อต่อภาคธุรกิจมากขึ้น ธุรกิจที่ปรับตัวเร็ว จะสามารถเปลี่ยน “ความท้าทาย” ให้เป็น “โอกาส” ได้ก่อนคู่แข่ง
สำหรับขนส่งระบบรางสะท้อนให้เห็นว่าธุรกิจสามารถเปลี่ยนความท้าทายของระบบรางให้เป็นโอกาสจริง ด้วยการใช้โมเดลขนส่งแบบผสมผสานระหว่างรถไฟและรถบรรทุก แก้ไขปัญหาความยืดหยุ่นและ Last Mile ควบคู่การลงทุน 100 ล้านบาท
หนึ่งในความท้าทายของระบบราง คือการเชื่อมต่อช่วงต้นทางและปลายทาง เกียรติธนา เลือกใช้ระบบรางเป็นเส้นทางหลักในการขนส่งระยะไกล และใช้รถบรรทุกเสริมในช่วง Last Mile ทำให้การขนส่งมีความยืดหยุ่นมากขึ้น ตอบโจทย์ลูกค้าอุตสาหกรรมที่ต้องการความต่อเนื่องของซัพพลายเชน
ความไม่ยืดหยุ่นของตารางเดินรถ เป็นอีกอุปสรรคของระบบราง เกียรติธนาแก้โจทย์นี้ด้วยการเช่าพื้นที่สถานีบ้านกระโดนจากการรถไฟแห่งประเทศไทย เพื่อพัฒนาเป็นลานตู้คอนเทนเนอร์และศูนย์กระจายสินค้า ช่วยให้สามารถบริหารจังหวะการรับ-ส่งสินค้าได้ดีขึ้น และลดผลกระทบจากเวลารถไฟ
แทนที่จะรอให้ระบบพร้อม 100% เกียรติธนาเลือกเข้าไปเป็นผู้ใช้งานและพัฒนาร่วมกับภาครัฐ รองรับแผนยุทธศาสตร์ขนส่งสินค้าทางรางและโครงการรถไฟรางคู่ชุมทางถนนจิระ-ขอนแก่น ช่วยเพิ่มปริมาณการใช้งานจริง และทำให้โครงสร้างพื้นฐานเกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ
เกียรติธนานำร่องดึงดูดลูกค้าอุตสาหกรรมอย่าง วีนิไทย เปลี่ยนรูปแบบขนส่งวัตถุดิบจากถนนสู่ระบบราง ในเส้นทางโคราช-มาบตาพุด ช่วยลดต้นทุนต่อหน่วย รองรับปริมาณขนส่งมากขึ้น และเพิ่มเสถียรภาพด้านต้นทุนโลจิสติกส์ให้ลูกค้า
เพื่อแก้ข้อจำกัดด้านบริหารจัดการและความเชี่ยวชาญ เกียรติธนาจัดตั้งบริษัทย่อยด้านขนส่งทางรางโดยเฉพาะช่วยให้การบริหารคล่องตัวขึ้น พร้อมขยายเส้นทางบริการในอนาคตทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ท่ามกลางความท้าทายหลังโควิด เกียรติธนาเลือกลงทุนกว่า 100 ล้านบาทในระบบราง เพื่อสร้างฐานรายได้ใหม่ ลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาการขนส่งทางถนนเพียงอย่างเดียว และตั้งเป้าหมายการเติบโตของรายได้มากกว่า 15% ภายในปีเดียว
ดังนั้นจะเห็นได้ว่าแม้ระบบรางไทยยังมีข้อจำกัด แต่ธุรกิจที่มองเห็นโอกาสก่อน และออกแบบโมเดล “ราง + ถนน” ควบคู่การใช้โครงสร้างพื้นฐานรัฐอย่างชาญฉลาด สามารถเปลี่ยนความท้าทายให้กลายเป็นแต้มต่อทางการแข่งขันได้จริง
Q: การขนส่งระบบรางคืออะไร
A: การขนส่งระบบราง คือการขนส่งสินค้าโดยใช้รถไฟเป็นหลัก เหมาะกับการขนส่งสินค้าปริมาณมาก ช่วยลดต้นทุนโลจิสติกส์ ลดการปล่อยคาร์บอน และเพิ่มความเสถียรของซัพพลายเชน
Q: สินค้าประเภทใดเหมาะกับการขนส่งรถไฟ?
A: สินค้าที่เหมาะกับ การขนส่งรถไฟ ได้แก่ สินค้าอุตสาหกรรมและวัตถุดิบ, สินค้าเกษตรปริมาณมาก, น้ำมันและสินค้าอันตราย (ภายใต้กฎหมายควบคุม), สินค้าส่งออกที่ต้องการควบคุมต้นทุนระยะยาว
Q: การขนส่งระบบรางรถไฟช่วยลดต้นทุนโลจิสติกส์ได้จริงหรือไม่?
A: ช่วยได้จริง! โดยเฉพาะในระยะกลางถึงระยะไกล การขนส่งระบบราง สามารถลดต้นทุนเชื้อเพลิง ลดค่าขนส่งต่อหน่วย และลดความเสี่ยงจากปัญหาการจราจร
อนาคตของการขนส่งระบบรางในไทยไม่ได้เป็นเพียงโครงการโครงสร้างพื้นฐาน แต่คือ “ฐานรากใหม่” ของโลจิสติกส์ การค้า และอุตสาหกรรม ธุรกิจที่เริ่มวางแผนใช้ ขนส่งรถไฟและขนส่งทางราง เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ตั้งแต่วันนี้ จะได้เปรียบทั้งด้านต้นทุน ความยั่งยืน และการเติบโตในระยะยาว
หากธุรกิจของคุณกำลังมองหาโซลูชัน การขนส่งทางรางและขนส่งรถไฟ ที่ช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และเชื่อมต่อการขนส่งได้ครบวงจร Kiattana Transport พร้อมให้คำปรึกษาและวางแผนการขนส่งแบบครบวงจรด้วยทีมงานมืออาชีพ ประสบการณ์สูง
สนใจติดต่อ:
โทร: 02-501-7330
Email: marketing@kiattana.co.th